Opracowanie
Aleksander Pułczewski
Jan Budny
Marian Tepper urodził się 3 lutego 1911 roku w Gniewkowie. Był żołnierzem września w stopniu plutonowego-podchorążego w jednostce 10 szwadronu pionierów przy 16 pułku ułanów w Bydgoszczy. Rozwiązanie jednostki i zaprzestanie walk odbyło się pod Warszawą. W czasie okupacji przebywał początkowo w Gniewkowie, następnie wywieziono go do Włoszczowej i Krakowa. Przez całą okupację pracował w wydawnictwie książek, a po wyzwoleniu wrócił do Gniewkowa. Początkowo służył w milicji w Gniewkowie, potem prowadził własny zakład produkcji mydła.
Od 1953 roku aż do momentu przejścia na emeryturę pracował w zakładzie Wosko-Chemia w Gniewkowie w komórce zaopatrzenia i sprzedaży wyrobów.
W latach 1948-53 był Inspektorem Kultury Fizycznej Rady Powiatowej w Aleksandrowie Kujawskim. Dwa lata wcześniej założył w Gniewkowie klub sportowy "Budowlani". Była to federacja, do której włączono istniejący wcześniej Klub Sportowy "Unia" Gniewkowo. Połączenie to dało przede wszystkim wyposażenie sportowców w niezbędny sprzęt. Przeznaczono na ten cel poważne środki finansowe. Utworzono sekcje: piłki nożnej, bokserską, siatkówki, koszykówki oraz młodzieżową sekcję gimnastyczną.
Marian Tepper kierował początkowo sekcją bokserską. Brała ona udział w zawodach w Pomorskiej klasie A z takimi drużynami jak: "Orlęta" Aleksandrów Kuj., "Gryf" Toruń, "Brda" Bydgoszcz, "Pogoń" Mogilno i "Goplania" Inowrocław, a także w turniejach wojewódzkich i zawodach towarzyskich.Czołowi zawodnicy drużyny bokserskiej to: Stefan Sztolpa, Zenon Lelewski, Kazimierz Jastrzębski, Jerzy Kuras i Feliks Wasielewski. Do drużyny należeli też: Stanisław Bednarski (waga ciężka), Stefan Karkowski (waga półciężka), Jan Budny (waga średnia), Jan Ciszak (waga półśrednia), Władysław Przybysz (waga lekka), Banaszak (waga kogucia), Werner (waga papierowa), Andrzejewski (waga musza), trenerem był Maksymilian Sobecki pochodzący z Inowrocławia.
Marian Tepper także kierował sekcją piłki siatkowej w latach 1953-56. Grały w niej dwie drużyny, męska i żeńska. Wśród pań warto wspomnieć takie nazwiska jak: Zofia Robak, Róża Polińska, Łucja Polińska, Janina Wasilewska, Zofia Kowalska. Do zespołu męskiego należeli m.in.: Jan Szerszunowicz, Ryszard Skowroński, Zygmunt Bieszka, Zygmunt Chojnacki, Jan Tepper, Kazimierz Skibiński, Jerzy Wieczorek, Grzegorz Burzyński. Sekcja borykała się z trudnościami, głównie z brakiem odpowiedniego sprzętu i miejsca do trenowania zimą. Hala przy ulicy Podgórnej tętniła życiem, trudno było pogodzić treningi kilku sekcji. Z tego powodu siatkarze grali głównie mecze towarzyskie. Później przyszła kolej na pozostałe sekcje przede wszystkim - piłkę nożną i tenis stołowy.
W 1953 roku staraniem Mariana Teppera patronem klubu stała się fabryka świec "Wosko-Chemia". Klub przyjął nazwę "Start" i należał do Federacji Spółdzielczości Pracy, uzyskał szeroką autonomię i miał osobowość prawną, a także samodzielnie dysponował funduszami oraz pozyskał obiekty na cele sportowe. Dzięki jego incjatywie Spółdzielnia "Wosko-Chemia" porozumiała się z gminą żydowską, która oddała na potrzeby klubu swoją synagogę. Pozwoliło to rozpocząć remont tego obiektu m.in. wymieniono dach, który został spalony w czasie wojny. Naprawę dachu wykonały Inowrocławskie Zakłady Przemysłu Terenowego. Dzięki temu klub zyskał halę sportową i życie sportowe zaczęło się coraz bardziej rozwijać. W latach 1953-56 doprowadził Marian Tepper do remontu basenu kąpielowego w parku miejskim. Utwardzono pobocze i dno basenu, co przyczyniło się do powstania sekcji pływackiej, która jednak nie uczestniczyła w oficjalnych zawodach. Głównie organizowano amatorskie zawody dla mieszkańców i prowadzono naukę pływania młodzieży. Do sekcji należeli: Zbigniew Graczyk, Paweł Zaczkowski, Józef Sobczak, Jan Kapeja, Jan Magdowski, Kazimierz Kaczmarek, Edward Matelski.
Marian Tepper jako uczestnik tych wszystkich przedsięwzięć zdobył też pierwszy w klubie uprawnienia trenerskie piłki nożnej po egzaminie złożonym we Wrocławiu, a od roku 1953 pełnił nieprzerwanie funkcję sekretarza klubu.
Organizował przez wiele lat turnieje o Puchar Kujaw w tenisie stołowym (dzięki hali sportowej można je było rozgrywać bez przeszkód).
Wcześniej jego staraniem wyposażono klub w niezbędny sprzęt do gry (stół, siatkę i rakietki). Pierwsza edycja tego turnieju odbyła się w 1959 roku, histotyczne zwycięstwo odniósł wtedy Janusz Rożniakowski zawodnik miejscowego klubu. W jednym z kolejnych turniejów wysokie szóste miejsce zajął inny zawodnik "Startu-Unii" Kazimierz Gołębiewski. Turnieje o Puchar Kujaw były dwudniowe i odbywały się corocznie.
W październiku 1959 roku staraniem m.in. Mariana Teppera rozegrano pierwszy mecz międzypaństwowy między miejscowym "Startem-Unią" a ZNTK Ljubljana pierwszoligowym zespołem z Jugosławi. Goście wygrali 8 : 2, dla uatrakcyjnienia zawodów w naszej ekipie zagrał Janusz Kusiński, wielokrotny mistrz Polski, szesnasty zawodnik Europy.
W latach 1960-65 rozgrywano także pokazowe mecze ze "Startem" Włocławek, gdzie grał wicemistrz Polski - Betman. Organizowano także rozgrywki sportowe o Puchar Okręgowego Związku Tenisa Stołowego. Gromadziły one zawodników z I ligi, takich jak: Czerwiński ze "Startu" Łódź, Niedziałkowski ze "Startu" Gdynia czy Supeł ze "Startu" Łódź. Tego typu turnieje popularyzowały tę dyscyplinę sportu w naszym mieście, gromadziły na sali rzesze kibiców, powodowały też wzrost liczby młodych zawodników. Największe sukcesy odnosiła córka Mariana Teppera - Mirosława Tepper, która po licznych sukcesach indywidualnych przeszła do II ligowej "Noteci" Mątwy.
W latach 1965-70 klub ten sięgnął po kolejnych zawodników z Gniewkowa: Jerzego Owedyka, Romana Kłosowskiego i Błażeja Teppera (syna MarianaTeppera). Tak więc cała rodzina przyczyniła się do rozwoju tenisa stołowego w Gniewkowie. W latach 1959-78 sekcja zanotowała następujące sukcesy:
- 1959 - pierwsze miejsce Janusza Różniakowskiego w Pucharze Kujaw
- 1961 - III miejsce Mirosławy Tepper w Mistrzostwach Polski Juniorów w Opolu
- 1962 - III miejsce debla Perzyński - Różniakowski w Mistrzostwach Pomorza Seniorów w Chełmnie
- III miejsce Jana Zalety na Mistrzostwach Pomorza Juniorów Zrzeszenia Sportowego Start w Gniewkowie
- 1954 - 1964 - trzykrotny awans do trzeciej ligi
- 1966 - III miejsce Romana Kłosowskiego na Centralnym Turnieju Młodzików w Olsztynie
- 1967 - I miejsce Romana Kłosowskiego i II miejsce Henryka Sobczaka na Mistrzostwach Pomorza w kategorii młodzików
- 1968 - II miejsce Haliny Rzyczkowskiej,
- II miejsce Romana Kłosowskiego,
- III miejsce Zofii Woźniak w Mistrzostwach Pomorza Zrzeszenia Sportowego "Start"
- powołanie dwóch zawodniczek: Czarneckiej i Korzeniewskiej do wojewódzkiej kadry na Ogólnopolską Spartakiadę Młodzieży. Duży wkład w te sukcesy miał grający trener Ryszard Skowroński.
Równie imponujące były osiągnięcia organizacyjne i sportowe w sekcji piłki nożnej. Marian Tepper był trenerem trampkarzy od roku 1966. Na początku swej działalności drużuna liczyła 18 osób, rok później było ich 22. W rundzie wiosennej młodzi piłkarze zajęli V miejsce, ale już rok później uplasowali się na drugim miejscu. Od roku 1968 utworzono tzw. "szkółki piłkarskie" w porozumieniu ze szkołami podstawowymi. Dało to możliwość lepszego rozwoju fizycznego młodzieży. Należeli do nich uczniowie IV i V klas szkoły podstawowej. W sezonie 1968/69 trampkarze zdobyli mistrzostwo klasy A, wicemistrzostwo województwa, przegrywając w finale z "Chojniczanką" i Puchar Polski na szczeblu wojewódzkim po wygranej w finale z "Brdą" Bydgoszcz. W półfinale nasi zawodnicy wyeliminowali bydgoskiego "Zawiszę" ze Zbigniewem Bońkiem w składzie. Wielu z nich odnosiło potem sukcesy w drużynie juniorów i seniorów. Nierzadko też trener gościł w szkole, by dowiedzieć się o postępach swoich wychowanków. Jego działalność miała także wielkie znaczenie wychowawcze. Wielu zawodników do dziś wspomina słodycze rozdawane po każdym meczu.
Również piłkarze rozegrali swoje mecze międzynarodowe, pierwszym przeciwnikiem był niemiecki zespół ze Strasfurtu, "Unia" zwyciężyła 2 : 1. W kolejnym spotkaniu ze "Sepretii" Stara Zagora padł remis 0 : 0. Dzięku organizacyjnemu zaangażowaniu działaczy klubu, z Marianem Tepperem na czele piłkarze w krótkim czasie awansowali z klasy C do klasy A.
Z Marianem Tepperem wiąże się utworzenie w 1975 roku sekcji Biegów na Orientację. Drużyna uczestniczyła w regionalnych i ogólnopolskich zawodach, plasując się często na czołowych pozycjach.
Przy wyraźnym zaangażowaniu się Mariana Teppera wybudowano w latach 70-tych szatnie dla zawodników z natryskami, zapleczem i pomieszczeniami dla sędziów. Aktualnie jest to obiekt po remoncie i modernizacji. Właśnie ten obiekt wybrany został na umieszczenie tablicy pamiątkowej patrona stadionu, przed którym odbywają się dzisiejsze uroczystości.
Swoje obowiązki w klubie łączył z pracą zawodową, jako zaopatrzeniowiec miał możliwość dotarcia do wielu firm, którym zlecał także wykonanie dokumentacji. Przez wiele lat dom Mariana Teppera był równocześnie pralnią strojów sportowych, biurem masowych imprez organizowanych przez klub, gdzie wykonywano bilety, ozdoby, nagrody za udział w konkursach, planowano i rozdzielano zadania do wykonania. W ramach Spartakiady Zrzeszenia Sportowców "Start", którą również zorganizował, na miejscu wykonywano pamiątkowe dyplomy, proporczyki, bito też medale. Wielu do dziś pamięta losowanie Totolotka i popularnej wówczas Łuczniczki, które odbywały się w naszym miescie.
W pamięci potomnych pozostanie zawsze działaczem, zaangażowanym w sprawy klubu. Za swoją działalność otrzymał wiele odznaczeń, m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski i odznakę "Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej". Był także członkiem ZBOWiD i związku kombatantów.
Marian Tepper zmarł 2 maja 1989 roku, spoczywa na cmentarzu parafialnym w Gniewkowie, żył 78 lat. |
