Edmund Konieczka
Powstanie Wielkopolskie na przedpolach Gniewkowa
1918 - 1919 - 1920
Pamięci Powstańców Wielkopolskich, którzy
wywalczyli niepodległość po 148 latach niewoli.
Kończy się I wojna światowa. Był rok 1918. Śmierć poniosło 10 milionów ludzi, rannych i kalek zostało 20 milionów. Natomiast straty materialne i wydatki przekroczyły 208 miliardów dolarów. Kryzys i rozprężenie w armii niemieckiej powoduje wybuch Rewolucji Listopadowej w dniu 9.11.1918 roku, która detronizuje cesarza Wilhelma II. Niemcy podpisują zawieszenie broni. 11 listopada 1918 roku proklamowana zostaje niepodległość Polski obejmująca część obszarów dawnego zaboru rosyjskiego i austriackiego. Tereny zagarnięte przez Prusy, mimo ich oczywistej klęski, w myśl umowy rozejmowej nadal nie opuszczały tych obszarów. Niemieckie wojska okupacyjne zobowiązane zostały do opuszczenia tylko tych terytoriów, które zajęły po 1 sierpnia 1914 roku. Sprawę innych obszarów, a więc i sprawę Wielkopolski, Kujaw i Pomorza miała rozstrzygnąć dopiero konferencja pokojowa. Wielkopolanie nie mogli się z tym pogodzić i pod koniec 1918 roku rozpoczęli walki powstańcze, które szybko rozprzestrzeniły się i w krótkim czasie prawie cała Wielkopolska i część Kujaw zostały wyzwolone. Niech świadczą o tym następujące daty:
- Gniezno wyzwolono 28.12.1918 r.
- Trzemeszno 29.12.1918 r.
- Mogilno 1.01.1919 r.
- Strzelno 2.01.1919 r.
- Janikowo 3.01.1919 r.
- Inowrocław 5/6.01.1919 r.
Powstanie Wielkopolskie spotkało się w Gniewkowie z żywym tutaj odzewem. 4 stycznia 1919 r. odbył się manifestacyjny pochód ku czci Paderewskiego z wiecem na rynku. Wzięło w nim udział 2-3 tysięcy mieszkańców Gniewkowa i okolicznych wsi. Na rynku patriotyczne przemówienie wygłosił pan Ignacy Gołaszewski. Manifestację zakończono odśpiewaniem "Boże Coś Polskę". Powstanie Wielkopolskie nie objęło jednak miasta swoim zasięgiem: zatrzymało się na jego przedpolu. W Polskich rękach znalazły się wsie położone na południowy zachód od Gniewkowa: Wielowieś, Bąbolin i Truszczyzna. Samo Gniewkowo oraz takie miejscowości jak: Lipie, Murzynko, Kijewo i Grabie pozostały w rękach Niemieckich. Walki na przedpolu Gniewkowa trwały jeszcze przez cały 1919 rok.
Dnia 17 stycznia 1920 roku po krótkiej potyczce w wojskami Grenzschutzu do Gniewkowa wkroczyło wojsko polskie. Jest to dzień odzyskania niepodległości przez Nasze miasto po 148 latach niewoli. |
