Nestor rzeźbiarzy ludowych Antoni Chynek
Urodził się 17 stycznia 1892 roku we wsi Szystyczne na Kielecczyźnie, zmarł 7 października 1997 r., żył 105 lat. Ojciec pięciorga dzieci, doczekał się dziesięciu wnuków i trzech prawnuków.
W 1914 roku powołany do carskiego wojska w Chełmie Lubelskim - zdezerterował po ośmiu miesiącach służby i wstąpił do Legionów Polskich. W 1924 r. osiadł pod Hajnówką i tam zawarł związek małżeński z Katarzyną Wasiluk. Pod koniec wojny uniknął wywiezienia całej rodziny do obozu koncentracyjnego w Majdanku.
Po wojnie w 1945 r. jako repatriant ze wschodu osiadł w Gniewkowie. W swoim długim życiu był rolnikiem, żołnierzem, murarzem, cieślą, leśnikiem i szewcem. Sam zbudował cztery domy.
Jego pasja rzeźbiarska zaczęła się tu w Gniewkowie. Do rzeźbienia namówił go syn Eugeniusz, który parał się też w tej dziedzinie, lecz zaprzestał z powodu na słabnący wzrok.
Antoni Chynek rzeźbił swe figurki zwykłym nożem szewskim, rzeźbił wszystko co historyczne: królów polskich, Piłsudskiego, Sikorskiego, postaci legionistów, świętych, wieśniaków, zwierzęta - szczególnie konie to jego miłość z czasów służby ułańskiej. Rzeźby A. Chynka znajdują się prawie we wszystkich większych muzeach w Polsce, jak Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Bydgoszczy, Toruniu i Włocławku oraz w samym Gniewkowie. Wiele rzeźb jest w posiadaniu koneserów sztuki ludowej. W całym okresie twórczości stworzył ponad dwa tysiące figurek.
Uważany był za fenomena twórczości, chociaż pasja rzeźbiarska ogarnęła go zbyt późno, bo dopiero w wieku 54 lat. Rzeźba stała się dla niego tym, czym pióro dla innych. Poprzez rzeźbę zaczął opowiadać o sobie samym, o swoim stosunku do historii dawnej i tej najnowszej. Jest w nich wiele życzliwości dla drugiego człowieka oraz podziwu dla ludzi nieprzeciętnych.
Rzeźbiarz ludowy Sebastian Fijas
Urodził się w 1910 roku we wsi Konina w powiecie Limanowskim, zmarł w 2000 roku, przeżył 90 lat.
Na Kujawy przeniósł się w 1949 roku, nabył gospodarstwo na którym gospodarował do 1987 roku. Po tym czasie mając już 77 lat zaczął rzeźbić szopki, świątki i sceny rodzajowe. Brał udział w konkursach sztuki ludowej i wystawach zdobywając wiele nagród.
Sebastian Fijas znalazł uznanie znawców sztuki. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Etnograficznym w Toruniu, Muzeum w Inowrocławiu, a znaczna ich część przeszła do prywatnych kolekcji.
Sebastian Fijas był skromnym i cichym człowiekiem o niezwykłej wrażliwości i sprawnych dłoniach.
Opracowanie J. Budny |
